Европската унија (ЕУ) и Советот на Европа ја истакнаа важноста на заедничката програма „Хоризонтален инструмент за Западен Балкан и Турција“ за унапредување на реформската агенда на Северна Македонија. Оваа иницијатива го поддржува усогласувањето на земјата со европските стандарди во клучните области, вклучително и зајакнувањето на правдата, справувањето со корупцијата и дискриминацијата и промовирањето на слободата на изразување.

Овој заклучок беше истакнат на вториот состанок на Управниот одбор на корисници на програмата што се одржа вчера во Скопје, на кој се собраа претставници од Европската унија и Совет на Европа, заедно со локалните партнери и корисници. За време на состанокот, учесниците ја истакнаа критичната улога на програмата во поддршката на приоритетите на Северна Македонија во процесот на проширување на ЕУ - имено заштитата на човековите права, владеењето на правото и демократијата. Беше забележано дека се постигнати значителен напредок и опипливи резултати преку приспособена техничка помош, експертиза и напори за градење капацитети насочени кон јавните власти и граѓанските организации.

Во своето воведното обраќање Амбасадорот Кире Илиоски - директор за мултилатерални односи во Министерството за надворешни работи во своето воведното обраќање ја истакна посветеноста да се продолжи со спроведување на реформите во правосудниот систем и другите клучни области и надминување на предизвиците со континуирана поддршка на програмата. „Заедно ќе продолжиме да работиме кон успешно спроведување на овие реформи и постигнување позитивни резултати кои ќе имаат позитивни ефекти за сите наши граѓани “, нагласи Илиоски.

Мари-Мадлин Канелопулу – оперативна раководителка 1 во Делегацијата на Европската Унија во Северна Македонија, ја истакна важноста на соработката и координацијата за да се унапредат реформите. „Треба да ја задржиме оваа соработка меѓу сите наши актери и да изградиме добра меѓуинституционална соработка и координација бидејќи тоа е клучот за успехот и одржливоста на резултатите “, рече Канелопулу.

Шнутц Дир, раководител на Департманот за програми, Директорат за координација на програми, Совет на Европа во своето обраќање истакна дека: „Советот на Европа, заедно со Европската унија и во партнерство со корисниците, ја повторува својата посветеност на континуираното обезбедување на релевантна помош во рамките на Хоризонталниот инструмент за адресирање на препораките на мониторинг и советодавните тела на Советот на Европа, со цел да се унапреди реформската агенда на Северна Македонија и пристапувањето во ЕУ преговори“. Учесниците, исто така, ја пофалија тековната поддршка од ЕУ и Советот на Европа во промовирањето на реформите фокусирани на одржливост и адресирањето на клучните препораки од телата за следење на Советот на Европа.

Нагласени клучни достигнувања:

• Заштита на правата на затворениците

Механизмот за надворешна експертиза развиен со поддршка на програмата сега е функционален, вклучувајќи тројца претставници од граѓанското општество избрани од Парламентот. За да се зајакне овој механизам, беше обезбедено градење капацитети за истражување на полициското малтретирање. Дополнително, беше понуден клучен придонес во процесот на изменување и дополнување на Законот за извршување на санкциите кој има за цел да го подобри владеењето во казнено-поправниот систем.

• Пристап до правда

Системот за бесплатна правна помош во Северна Македонија беше дополнително зајакнат со доставување на софтверот за назначување адвокати по службена должност. Ефикасноста, транспарентноста и работниот тек на Адвокатската комора беа подобрени. Собранието, исто така, усвои важни измени на Законот за бесплатна правна помош, кои ги одразуваат клучните препораки предвидени во програмата.

• Борба против корупцијата

Усвојувањето на новиот закон за конфискација на имотот без осудителна пресуда со клучните препораки дадени од Советот на Европа, обезбеди подобро усогласување со европските стандарди и истовремено го подобри враќањето на имотот. Покрај тоа, во соработка со граѓанското општество и приватниот сектор, програмата ги промовираше реформите за заштита на укажувачите.

• Борба против дискриминацијата

За да се обезбеди подобар одговор на говорот на омраза и злосторствата од омраза, програмата придонесе за зголемување на знаењето и свеста на адвокатите и правните професионалци за правна заштита од говор на омраза и злосторства од омраза. Дополнително, беше дадена значајна поддршка за Скопје Прајд, подигнувајќи ја свеста за борба против говорот на омраза кон ЛГБТИ лицата и предизвикувајќи ги општествените стереотипи.

• Справување со трговијата со луѓе

Физибилити студијата поддржана од програмата ја идентификуваше потребата од засолниште за жртви на трговија со луѓе, што доведе до распределба на ресурсите од владата за негово основање. Програмата обезбеди обука и експертиза за здравствените работници, инспекторите, полицијата, социјалните работници и граѓанските организации за идентификување и поддршка на жртвите на трговија со луѓе.

• Унапредување на слободата на изразување и слободата на медиумите

Со иницијатива на програмата, Парламентот на Северна Македонија ја ратификуваше Тромсовата конвенција за пристап до официјални документи, важен чекор напред за обезбедување правични процедури за барањата за документи. Постигнат е важен напредок во борбата против стратешките тужби против јавно учеството, нагласувајќи ја важноста од заштитата на новинарскиот интегритет. Со властите беа споделени важни законски измени за усогласување со Препораката на Советот на Европа за борба против стратешките тужби против јавно учеството.    
--------------------------------
Заедничката програма на Европската унија и Советот на Европа „Хоризонтален инструмент за Западен Балкан и Турција“ (Хоризонтален инструмент III) е иницијатива за соработка, која трае од 2023 до 2026 година. Таа им овозможува на корисниците од Западен Балкан и Турција да ги исполнат своите реформски агенди во областа на човековите права, владеењето на правото и демократијата и да се усогласат со европските стандарди. Во третата фаза од имплементацијата, Европската Унија и Советот на Европа доделија речиси 4,8 милиони евра за билатерални проекти во Северна Македонија.

фотографии од настанот

За повеќе информации, ве молиме контактирајте:   
Бесник Бака, тел. +355692178430         
Душан Војновиќ, тел. +33 3 90 21 56 99

The European Union (EU) and the Council of Europe have emphasised the importance of the joint programme “Horizontal Facility for the Western Balkans and Türkiye”  in advancing North Macedonia’s reform agenda. This initiative supports the country’s alignment with European standards in key areas, including strengthening justice, tackling corruption and discrimination, and promoting freedom of expression.

This conclusion was highlighted at the programme’s second Beneficiary Steering Committee meeting held today in Skopje, which brought together representatives from both the EU and the Council of Europe alongside local partners and beneficiaries. During the meeting, participants underscored the critical role of the programme in supporting North Macedonia’s priorities in the EU enlargement process—namely human rights protection, the rule of law, and democracy. It was noted that significant progress and tangible results have been achieved through tailored technical assistance, expertise, and capacity-building efforts directed at public authorities and civil society organisations.

In his opening remarks Ambassador Kire Ilioski – Director for Multilateral Relations and Security Co-operation in the Ministry of Foreign Affairs highlighted the commitment to continue to implement the reforms in the justice system and other key areas and overcome challenges with the continuous support of the programme. “Together we will continue working towards a successful implementation of these reforms and achieving positive results that will have positive effects for all our citizens”, stressed Ambassador Ilioski. 

Marie-Madeleine Kanellopoulou – Head of Operations 1 in the Delegation of the European Union to North Macedonia emphasised the importance of co-operation and co-ordination to bring forward the reforms.
“We need to keep this co-operation between all our actors and build good inter-institutional co-operation and co-ordination because this is the key to success and sustainability of the results”, stated Kanellopoulou.

Schnutz Dürr, Head of Programming Department, Directorate of Programme Co-ordination, Council of Europe in his address stated that: “The Council of Europe, together with the European Union and in partnership with the beneficiaries, reiterates its dedication to the continuous provision of relevant assistance under the Horizontal Facility in addressing the recommendations of the Council of Europe monitoring and advisory bodies, and with the aim to advance North Macedonia’s reform agenda and EU accession negotiations.”

Participants also commended the ongoing support from the EU and the Council of Europe in promoting sustainability-focused reforms and addressing key recommendations from Council of Europe monitoring bodies.

Key achievements highlighted:

• Protection of prisoners’ rights

The External Oversight Mechanism (EOM) developed with the support of the programme is now functional including three representatives from the civil society elected by Parliament. To strengthen this mechanism, capacity-building on investigating police ill-treatment was provided. In addition, key contribution was offered in the process of amending the Law on the Execution of Sanctions which aims to improve governance within the penitentiary system.

• Access to justice

The free legal aid system in North Macedonia was further enhanced by delivering the software for appointing ex-officio lawyers. The efficiency, transparency, and workflow for the Bar Association was improved. The Parliament also adopted important amendments to the Law on Free Legal Aid, reflecting key recommendations as provided by the programme.

• Fighting corruption

The adoption of a new law on non-conviction based property confiscation with key recommendations provided by the Council of Europe, ensured better alignment with European standards while enhancing asset recovery. In addition, in collaboration with civil society and the private sector, the programme has been promoting whistleblower protection reforms. 

• Combatting discrimination

To ensure a better response on hate speech and hate crimes, the programme contributed to increase the knowledge and awareness for lawyers and legal professionals on legal protection against hate speech and hate crimes. In addition, significant support was provided to the Skopje Pride, raising awareness about countering hate speech towards LGBTI persons and challenging societal stereotypes.

• Tackling human trafficking

A feasibility study supported by the programme identified the need for a shelter for human trafficking victims, leading to government allocation of resources for its establishment. The programme provided training and expertise to healthcare professionals, inspectors, police, social workers, and civil society organisations to identify and support trafficking victims. Specialised training was also provided for lawyers to aid trafficking victims and asylum seekers in line with European good practices.

• Advancing freedom of expression and freedom of the media

With the initiative of the programme, North Macedonia’s Parliament ratified the Tromsø Convention on access to official documents, an important step forward to ensure fair procedures for document requests. Important progress was made in fighting against strategic lawsuits against public participation (SLAPPs), emphasising the importance of protecting journalistic integrity. Important legal amendments to align with the Council of Europe’s Recommendation on countering SLAPPs were shared with the authorities.

-------------------------------
The joint European Union and Council of Europe programme “Horizontal Facility for the Western Balkans and Türkiye” (Horizontal Facility III) is a co-operation initiative, running from 2023 until 2026. It enables the Beneficiaries from the Western Balkans and Türkiye to meet their reform agendas in the fields of human rights, rule of law and democracy and to comply with European standards. In its third phase of the implementation, the European Union and the Council of Europe have allocated almost €4,8 million to six bilateral actions in North Macedonia.  

Photos from the event

For further information, please contact:
Besnik Baka,  tel. +355692178430
Dusan Vojnović, tel. +33 3 90 21 56 99