Во текот на изминатата деценија, партнерството меѓу Северна Македонија, Европската Унија и Советот на Европа ги претвори амбициите во дела и донесе трајни промени за институциите, професионалците и заедниците. Оваа соработка во рамките на програмата „Хоризонтален Инструмент за Западен Балкан и Турција“ беше одбележана вчера на регионална конференција во Тирана, при што беа истакнати постигнувањата во унапредување на владеењето на правото, демократијата и човековите права.
Настанот го отвори Кристоф Галанд, заменик-директор на Директоратот за Западен Балкан, Генерален директорат за проширување и источно соседство во Европската комисија, кој истакна: „Десет години, заедничката програма на Европската Унија и Советот на Европа, Хоризонтален Инструмент, ги поддржува корисниците во унапредувањето на реформите за владеење на правото и постигнувањето напредок во однос на одредниците во рамките на процесот на проширување. Во следната фаза, треба да ја задржиме истата амбиција, градејќи врз достигнувањата и лекциите за да постигнеме уште поголемо опипливо влијание во областите што се од клучно значење за напредокот во процесот на пристапување во ЕУ.“
Клаус Нојкирх, директор на Директоратот за програмска координација при Совет на Европа, повтори дека одржливите реформи се градат преку партнерство, чувство на сопственост и способност на институциите да ги претворат стандардите во секојдневна практика. „Постигнувањата на Хоризонталниот Инструмент ја покажуваат вредноста на спојувањето на европската експертиза со знаењето и приоритетите на локалните институции. Следната фаза ќе се надоврзе на оваа основа и ќе продолжи да ги поддржува реформите што прават опиплива разлика во животите на луѓето“, рече Нојкирх.
Јовица Палашевски, државен секретар во Министерството за надворешни работи и надворешна трговија на Северна Македонија, ја пофали конструктивната соработка со ЕУ и Советот на Европа во изминатите 10 години преку програмата Хоризонтален Инструмент. „Со нетрпение очекуваме продолжување на ова партнерство и на нашата заедничка посветеност кон постигнување уште поспецифични и мерливи резултати, одржливи реформи и опиплив напредок на нашиот пат кон ЕУ, за доброто на сите наши граѓани“, изјави Палашевски.
Низ целиот регион, програмата „Хоризонтален Инструмент за Западен Балкан и Турција“, која моментално ја завршува својата трета фаза, поддржа клучни реформи насочени кон подобрување на функционирањето на правосудниот систем, зајакнување на антикорупциските институции, заштита на лица изложени на ризик од дискриминација и унапредување на слободата на медиумите.
Во Северна Македонија, ова партнерство придонесува правдата да стане подостапна и да ги почитува потребите на луѓето. Мобилните тимови за правна помош и активностите за контакт со заедницата обезбедија бесплатни директни совети за околу 1200 луѓе, додека повеќе од 10 000 други се информираа за своите права. Новиот софтвер за бесплатна правна помош, кој е лесен за користење, го прави процесот на поднесување барања побрз и поедноставен.
Во затворите, четири детски катчиња и подобро обучен персонал помагаат семејните посети да бидат попријатни и достоинствени. Повеќе од 1765 затворски полицајци, исто така, добија обука за човекови права, поддржувајќи побезбедни и пофер услови за лицата во притвор.
Како дел од напорите за спречување на корупција, борба против перење пари и заштита на јавните ресурси, Државната комисија за спречување на корупција сега управува со дигитална платформа за регистар на подароци, помагајќи им на службениците транспарентно да регистрираат подароци и овозможувајќи подобар надзор. Проценката на ризик што ги опфаќа областите како што се неформалната економија и казината, заедно со усвоената Стратегија и Акционен план, води покоординирани активности за откривање на нелегални финансиски текови и заштита на ресурсите за јавноста.
Заштитата од дискриминација и поддршката за ранливите групи, исто така, напреднаа. Акциониот план за унапредување на правата на лицата што припаѓаат на заедниците наскоро ќе ги води напорите за заштита на етничките заедници и промовирање на еднаков третман. Повеќе од 500 поддржани професионалци се подобро опремени да препознаваат и да реагираат на злосторства од омраза и дискриминација. Покрај тоа, законодавната работа и градење на капацитети им помогнаа на жртвите на трговија со луѓе да пристапат до бесплатна правна помош и надомест, додека иницијативите за подигање на свеста до кои стигнаа повеќе од 150 000 луѓе им помагаат на заедниците да ги препознаат ризиците од трудова експлоатација и трговија со деца за принуден брак.
Во медиумскиот сектор, постигнат е напредок. Сертифицираната обука за адвокати, полицајци и медиумски професионалци за слободата на изразување и безбедноста помага да се обезбеди луѓето да можат да имаат побезбеден пристап до веродостојни вести, поддржувајќи поотворена и посигурна информативна средина. Настанот заврши со дискусија за главните приоритети на четвртата фаза од програмата Хоризонтален Инструмент, која се очекува да започне на почетокот на 2027 година. Таа ќе обезбеди зајакната рамка за континуирана соработка меѓу Европската Унија, Советот на Европа и Северна Македонија, фокусирајќи се на консолидирање на клучните достигнувања, справување со преостанатите реформски празнини и поддршка на приоритетите предводени од корисниците кои имаат директно влијание врз животот на луѓето.
- - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - - -
Програмата „Хоризонтален Инструмент за Западен Балкан и Турција“ е заедничка иницијатива на Европската Унија и Советот на Европа, која се спроведува во периодот од 2023 до 2026 година. Со вкупен буџет од 42 милиони евра, таа им помага на јавните институции и на локалните чинители во исполнувањето на клучните реформски агенди во областите на човековите права, владеењето на правото и демократијата, во согласност со европските стандарди, играјќи клучна улога во процесот на пристапување на Северна Македонија кон ЕУ.
За повеќе информации:
Бесник Бака, Регионален раководител за комуникации за „Хоризонталниот Инструмент“ (Horizontal Facility), +355692178430
