Për shumë persona në Shqipëri, sigurimi i aksesit në të drejtën e pronësisë mund të jetë një proces sfidues, pasi procedurat shpesh përfshijnë hapa të ndërlikuar ligjorë dhe administrativë, ndërkohë që informacioni i qartë dhe i kuptueshëm nuk është gjithmonë i disponueshëm lehtësisht, duke e bërë ndonjëherë të vështirë për individët dhe familjet të lundrojnë në sistem me besim. Nëpërmjet mbështetjes së Projektit të përbashkët të BE-së dhe Këshillit të Evropës mbi "Mbrojtja e të drejtës së pronës dhe lehtësimi i ekzekutimit të vendimeve të GJEDNJ-së në Shqipëri (D-REX III)", Shoqata e Ndihmës Ligjore Falas (TLAS) vazhdoi të ofrojë ndihmë falas të drejtpërdrejtë dhe praktike për ata që kanë nevojë.

Vetëm midis periudhës janar - maj 2026, TLAS arriti mbi 205 persona përmes Linjës së Ndihmës për të drejtën e pronësisë (+355 69 209 3731) dhe aktiviteteve të lidhura me ndërgjegjësimin, duke e çuar totalin në 2,720 qytetarë të ndihmuar që nga fillimi i kësaj iniciative në vitin 2023.

Pas këtyre shifrave janë njerëz që kërkojnë përgjigje të qarta rreth çështjeve që ndikojnë në shtëpitë, familjet dhe jetesën e tyre. Shumica e pyetjeve kanë të bëjnë me udhëzime mbi trashëgiminë, legalizimin e ndërtimeve informale, regjistrimin e pronësisë së pronës, tokën bujqësore, pronën martesore dhe procedurat e kompensimit. "Shumë telefonues u përballën me pasiguri se cilit institucion duhet t'i drejtoheshin, cilat dokumente kërkoheshin ose si të ndiqnin procedurat administrative", tha znj. Marsida Male, avokate dhe staf mbështetës në Linjën e Ndihmës.

Ndihma e ofruar nga stafi i TLAS nëpërmjet Linjës së Ndihmës, e plotësuar nga aktivitete ndërgjegjësimi në vende të ndryshme të Shqipërisë, ka rezultuar shumë e dobishme për komunitetet lokale. Ata mund t'i kuptojnë më mirë të drejtat e tyre pronësore, të sqarojnë hapat e nevojshëm në raste specifike dhe të marrin orientim ligjor kur shpesh nuk kishin qasje në informacion të besueshëm. "Kjo ndihmë është veçanërisht e rëndësishme për grupet vulnerabël, duke përfshirë komunitetet rome dhe egjiptiane, si dhe për gratë që përballen me probleme që lidhen me pronën në situata divorci, vdekjeje, bashkëjetese, mirëmbajtjeje të fëmijëve dhe pasigurie për strehim", tha znj. Renata Cenko, Drejtore Ekzekutive e TLAS.

Çështjet e të drejtës të pronës në Shqipëri mbeten të lidhura ngushtë me cenueshmërinë sociale, mosmarrëveshjet familjare dhe qasjen e kufizuar në informacion ligjor, me shqetësime të përsëritura duke përfshirë pronësinë e tokës bujqësore në përdorim, pretendimet e mbivendosura të pronësisë së pronës, regjistrimin e paplotë dhe strehimin informal, veçanërisht në zonat rurale dhe peri-urbane. Falë kësaj iniciative, informacioni ligjor është tani më i arritshëm për qytetarët shqiptarë, duke i fuqizuar ata për të mbrojtur ose kërkuar të drejtat e tyre pronësore.

LINJA E NDIHMËS mbështetet nga Projekti “Mbrojtja e të drejtës së pronës dhe lehtësimi i ekzekutimit të vendimeve të GJEDNJ-së në Shqipëri (D-REX III)”, pjesë e “Instrumentit Horizontal për Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë” të përbashkët të Bashkimit Evropian dhe Këshillit të Evropës.